HEART Skoru Nasıl Hesaplanır? Göğüs Ağrısında Risk Sınıflaması (Örnekli)

HEART skoru, göğüs ağrısıyla acil servise başvuran bir hastanın önümüzdeki altı hafta içinde majör kardiyak olay (MACE) yaşama riskini sınıflandırır. Beş kriter puanlanır: öykü, EKG, yaş, risk faktörleri ve troponin. Her biri 0, 1 ya da 2 puan alır, toplam 0 ile 10 arasında çıkar. Bu toplam, hastanın eve gönderilip gönderilmeyeceğine, gözlem altında tutulup tutulmayacağına ya da erken invaziv tetkike yönlendirilip yönlendirilmeyeceğine karar vermede kullanılır.

Beş kriter ve puanlama

Kriter	0 puan	1 puan	2 puan
Öykü	hafif şüpheli	orta derece şüpheli	yüksek şüpheli
EKG	normal	spesifik olmayan repolarizasyon bozukluğu	belirgin ST değişikliği
Yaş	45 altı	45-64	65 ve üzeri
Risk faktörleri	bilinen yok	1-2 faktör	3 veya daha fazla faktör, ya da bilinen aterosklerotik hastalık
Troponin	normal sınırda veya altında	normal üst sınırın 1-3 katı	normal üst sınırın 3 katından fazla

Satırların ayrıntısı: öykü, risk faktörleri ve EKG

Öykü puanı, hastanın ağrı tarif ediş biçiminin akut koroner sendromla ne kadar örtüştüğüne bakar. Sol kola veya çeneye yayılan, eforla artan, terlemenin eşlik ettiği retrosternal baskı hissi klasik tablodur ve 2 puan getirir. Buna karşılık keskin, pozisyonla değişen ya da göğüs duvarına basmakla aynen tekrarlanan ağrı kardiyak kaynaklı olma ihtimalini düşürür ve 0 puan alır. Arada kalan, yarı tipik tarifler 1 puandır.

EKG’de spesifik olmayan repolarizasyon bozukluğu (örneğin T dalgası düzleşmesi) 1 puan, gerçek ST segment değişikliği 2 puandır. Sol dal bloğu, pace’li ritim ya da digoksin etkisi varsa bu satır güvenilir biçimde puanlanamaz; bu durumlarda EKG’yi zorlamak yerine diğer dört kritere ve klinik muhakemeye ağırlık verilir.

Risk faktörleri satırında hipertansiyon, hiperkolesterolemi, diyabet, obezite (VKİ 30 üzeri), aktif sigara kullanımı veya son 3 ay içinde bırakılmış sigara ile ailede erken kardiyovasküler hastalık öyküsü sayılır. Ancak hastada zaten bilinen aterosklerotik hastalık varsa (geçirilmiş miyokard enfarktüsü, PCI, bypass, inme, TIA veya periferik arter hastalığı), bu satırdan doğrudan 2 tam puan verilir; diğer faktörlerin sayısı ne olursa olsun. Bu, uygulamada en sık atlanan noktalardan biridir.

Örnek hesaplama: tipik bulgularla 58 yaşında bir erkek hasta

58 yaşında bir erkek hasta, 2 saattir devam eden, sol kola yayılan, terlemenin eşlik ettiği ezici tarzda retrosternal göğüs ağrısıyla başvuruyor. Hipertansiyonu, tip 2 diyabeti var ve halen sigara içiyor; yani 3 risk faktörü mevcut. EKG’de spesifik olmayan T dalgası düzleşmesi görülüyor. Troponin, normal üst sınırın 2 katı düzeyinde.

Kriter	Bulgu	Puan
Öykü	yüksek şüpheli (baskı, yayılım, terleme)	2
EKG	spesifik olmayan T dalgası düzleşmesi	1
Yaş	58	1
Risk faktörleri	hipertansiyon, diyabet, sigara (3 faktör)	2
Troponin	normalin 2 katı	1
Toplam		7

Yedi puan, hastayı orta risk grubundan yüksek risk grubuna (7-10) taşır. Bu düzey, ikinci troponinin beklenip hastanın gözlemde tutulması yerine erken invaziv strateji ve kardiyoloji konsültasyonunu destekler.

Kıyaslama için düşük riskli bir örnek: 32 yaşında bir hasta, atipik, göğüs duvarına basmakla aynen tekrarlayan lokalize ağrıyla geliyor. EKG normal, bilinen risk faktörü yok, troponin normal sınırda. Her kriter 0 puan alıyor, toplam 0. Birçok acil serviste bu sonuçla hasta yatış yapılmadan erken taburcu edilebilir.

Kendi değerlerinizi girin

HEART Skoru Hesaplama

Ücretsiz, kayıt yok, her cihazda çalışır.

Tam aracı aç

Skora göre risk düzeyi ve altı haftalık MACE oranı

HEART skoru	Risk düzeyi	6 haftalık MACE riski
0-3	Düşük	yaklaşık %0,9-1,7
4-6	Orta	yaklaşık %12-16,6
7-10	Yüksek	yaklaşık %50-65

Düşük risk grubu için “HEART Pathway” adında ayrı bir uygulama yerleşmiş durumda: 0-3 puanlık bir skor, tek bir normal ilk troponinle birleştiğinde, birçok acil serviste seri troponin takibi veya efor/görüntüleme testi yapılmadan erken taburculuğu haklı çıkarmak için yeterli kabul ediliyor.

Sık yapılan hatalar

Bilinen aterosklerotik hastalığı olan hastada risk faktörlerini eksik saymak. Daha önce miyokard enfarktüsü geçirmiş veya stent takılmış bir hasta bu satırdan otomatik olarak 2 tam puan alır. Ayrıca hipertansiyon, diyabet gibi faktörleri tek tek sayıp toplama gerek yoktur; 2 puan zaten kesindir.

Pace’li ritim veya sol dal bloğunda EKG satırını puanlamak. Bu durumların hiçbirinde, kriterin hedeflediği ST değişiklikleri güvenilir biçimde değerlendirilemez. Böyle bir EKG’de puanlama yerine diğer dört kritere ve klinik değerlendirmeye yaslanmak gerekir.

HEART skorunu STEMI ekartasyonunun yerine koymak. Skor, ST elevasyonlu miyokard enfarktüsü veya başka bir stabil olmayan tabloyu ekarte ettikten sonra devreye girer. Sorduğu soru “hasta önümüzdeki altı hafta içinde ne kadar risk altında” sorusudur, “hasta şu anda kateter laboratuvarına mı gitmeli” sorusu değildir.

Troponin trendini görmezden gelmek. Skora tek bir troponin değeri girer, ama sınırda kalan bir vakada ikinci troponinin belirgin yükselmesi, aritmetik toplam aynı kalsa bile yönetimi bir üst risk düzeyine taşımalıdır.

Sıkça sorulan sorular

HEART kelimesindeki beş harf neyi ifade eder?

History (öykü), ECG (EKG), Age (yaş), Risk factors (risk faktörleri) ve Troponin. Her biri 0, 1 veya 2 puan alır, toplam 0 ile 10 arasındadır.

Hangi HEART skoru düşük risk sayılır?

0 ile 3 arasındaki bir toplam düşük risktir; altı haftalık majör kardiyak olay olasılığı yaklaşık %0,9-1,7 düzeyindedir. Normal bir ilk troponinle birlikte değerlendirildiğinde, birçok merkez bu düzeyi erken taburculuğu desteklemek için kullanır.

Yüksek HEART skoru hastanın şu anda kalp krizi geçirdiği anlamına mı gelir?

Mutlaka değil. Yüksek skor (7-10), altı haftalık riskin yüksek olduğunu gösterir; toplu veriler yaklaşık %50-65 aralığındadır. Bu düzey genellikle yatış ve erken invaziv tetkiki tetikler, ama otomatik olarak acil kateterizasyon anlamına gelmez.

HEART skoru troponin testinin yerini tutar mı?

Hayır. Troponin zaten beş kriterden biridir, yani skor ona zaten bağımlıdır. Birçok protokol, taburculuk kararını kesinleştirmeden önce ikinci bir seri troponin ölçümü ekler.